Oświeceniowe hasła i idee stały się podstawą deklaracji politycznych rewolucji amerykańskiej i francuskiej. Pierwsza z nich, Karta praw Wirginii, uchwalona w 1776 roku, stanowiła wzór dla innych deklaracji poszczególnych kolonii, a później stanów amerykańskich (Pensylwanii, Karoliny Północnej). Dokumenty te weszły potem w skład konstytucji stanowych. Ich podłoże ideologiczne stanowiły przyrodzone prawa człowieka oraz teoria umowy społecznej Johna Locke’a, według którego ochrona tych praw powinna być jednym z zasadniczych celów państwa. Na podobnych podstawach opierała się Deklaracja niepodległości Stanów Zjednoczonych z 4 lipca 1776 roku, o czym świadczą następujące sformułowania: „wszyscy ludzie zostali stworzeni równi, zostali wyposażeni przez Stwórcę w pewne niezbywalne prawa, między którymi są życie, wolność i dążenie do szczęścia (…) dla zabezpieczenia tych praw ustanowione zostały wśród ludzi rządy wywodzące swą słuszną władzę z przyzwolenia rządzonych”. Prawa te w postaci pierwszych dziesięciu poprawek wzbogaciły treść Konstytucji Stanów Zjednoczonych z 1789 roku. Podobne treści zawierała francuska Deklaracja praw człowieka i obywatela z 26 sierpnia 1789 roku. Według niej: „Ludzie rodzą się i pozostają wolni i równi, a celem każdego stowarzyszenia politycznego jest zachowa-nie naturalnych i niezbywalnych praw człowieka. Tymi prawami są wolność, własność, bezpieczeństwo i opór przeciw uciskowi”. Powszechna Deklaracja francuska stała się integralną częścią konstytucji z 1791 roku i późniejszych konstytucji we Francji. Katalog praw zawarty w Deklaracji stanowi! podstawę regulacji prawnych w XIX i XX wieku.
Polska Konstytucja 3 maja z 1791 roku wprowadzała swobody wy-znaniowe dla obywateli oraz nietykalność osobistą mieszczan. Chłopi otrzymali prawo do wolności osobistej dopiero w Konstytucji Księstwa Warszawskiego, nadanej w 1807 roku przez Napoleona i - zgodnie z duchem napoleońskim - zrównującej wszystkich wobec prawa.